Không phải ngẫu nhiên mà người ta gọi ông là "cây bút sung sức" của tiểu thuyết lịch sử. Hơn ba mươi năm viết, hơn ba mươi đầu sách, từ một binh nhì làm báo tường đến Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội – Phùng Văn Khai vẫn giữ cái cách nói thẳng, viết thật.

Trong đời sống văn chương Việt Nam đương đại, có những cái tên gắn liền với bản ngã sáng tạo đến nỗi mỗi khi nhắc đến, người ta không chỉ thấy thơ mà còn thấy cả một cuộc đời với những thăng trầm, ngang trái và cả một nghị lực phi thường. Đồng Chuông Tử - thi sĩ người Chăm với tên khai sinh là Nguyễn Quốc Huy - là một trường hợp như thế.

Nguyễn Thái Sơn không thuộc mẫu nhà thơ ồn ào giữa những cuộc cách tân và tranh biện thi đàn. Ông lặng lẽ đi con đường riêng của mình — như một người lính “vừa đi vừa nghĩ”, mang theo ký ức chiến tranh, những ám ảnh về cái chết, sự tri ân và khát vọng để lại cho đời “một câu thơ thôi”.

Một cách đọc giàu thiện cảm, khi Lê Huy Hòa chọn tiếp cận Như Bình từ những lát cắt trong hành trình sáng tạo, từ văn chương, báo chí đến thơ và hội họa. Từ đó, một “cõi riêng biếc xanh” dần hiện ra, đủ để gợi mở thêm những suy ngẫm về một giọng điệu nữ đang lặng lẽ đi tìm chính mình. Cánh buồm thao thức trân trọng giới thiệu bài viết.

“Vũ trụ thơ” Nguyên Hùng, xét đến cùng, là một vũ trụ của sự hài hòa. Ở đó, con người không bị xé lẻ giữa lý trí và con tim; ở đó, nhà khoa học và thi sĩ cùng chung một nhịp đập. Đó không phải là sự dung hòa miễn cưỡng, mà là sự cộng sinh tự nhiên, như “sóng không từ biển” – một lẽ sống, một lẽ viết, một lẽ để làm người. Và có lẽ, đó chính là thông điệp sâu sắc nhất mà “cánh buồm thao thức” ấy muốn gửi lại cho dòng chảy văn học Việt Nam hôm nay và mai sau.

Trong khu vườn văn chương Việt Nam hậu chiến, nơi mỗi đóa hoa mang một hương sắc riêng, có một cây bút nữ lặng lẽ nhưng bền bỉ, thủy chung như chính tình yêu chị dành cho cuộc đời và cho thơ. 

Thú thực, có những bài viết về mình khiến ta… hơi ngượng vì hơi quá ưu ái lời khen. Nhưng cũng có những bài khiến ta trân trọng, bởi sự thấu hiểu và chân tình của người viết. Bài sau đây của tác giả Lê Ngọc Tú là một trường hợp như thế.

Một đời thơ, một đời tình – chân dung Trần Chấn Uy hiện lên qua những nẻo ký ức, những câu thơ và những va đập đời sống. Một cách đọc giàu cảm xúc về một giọng thơ quen mà không cũ.

Cách đây không lâu, tôi có đọc bài viết “Có người lính binh nhất tên Hoài” đăng trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội (báo điện tử). Tôi hồi hộp dõi theo mạch viết của Nhà báo, nhà thơ Mai Nam Thắng, phần vì bài viết có gợi nhắc về cái tên mà tôi từng quen là Hoài… Tác giả bài viết từng là phóng viên chuyên trang văn hóa, văn nghệ báo Quân đội nhân dân.

Nguyễn Đức Mậu thuộc về dòng chảy thứ hai – một người lính cầm bút, một nhà thơ khoác áo lính, mà hành trình sáng tác của ông là hành trình gắn liền với số phận dân tộc, với máu xương đồng đội và nỗi đau khắc khoải của hậu chiến.