Nhà thơ NGUYỄN VĂN HÙNG

Tin nhà thơ Nguyễn Duy Năng qua đời không khỏi làm cho nhiều bạn bè, đồng nghiệp và bạn đọc của ông bàng hoàng và thương tiếc!

Sinh năm 1944, Nguyễn Duy Năng quê xã Nghi Hải, Nghi Lộc, Nghệ An. Hội viên thơ, Hội Liên hiệp VHNT Nghệ An. Ông là kỹ sư, từng giữ chức Phó giám đốc Xí nghiệp đóng tàu Cửa Hội, rồi Giám đốc Trung tâm khuyến nông Cửa Lò; Phó ban hội viên của Hội Văn nghệ tỉnh nhà.

Khi đang làm việc cho nhà nước cũng như nhiều năm sau ngày nghỉ hưu, tính ông vẫn thế, lành hiền, lịch lãm, kiệm lời, tử tế (người tử tế bây giờ hiếm dần), làm chỗ kết nối cho nhiều anh chị em viết văn, làm thơ qua lại, đi thực tế vùng biển Cửa Lò, quê Đại Thi hào Nguyễn Du ở Tiên Điền, Nghi Xuân... Đôi khi thong thả thì gọi bạn thơ ở Vinh, Nghi Lộc, Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Yên Thành... đến nhà riêng ở Vinh, rồi ở Cửa Hội để đọc thơ, "chém gió", đủ chuyện vui buồn, thật rôm rả. Tôi được dự một số buổi ngẫu hứng hội ngộ kiểu ấy, phải nói ngoài cái Tâm lành lặn của Nguyễn Duy Năng ra, bà Huệ vợ ông cũng là nguồn tiếp sức rất đáng quý, đến nỗi ai cũng khen thầm ông Năng "làm thơ mà may mắn" vì có bà xã tảo tần, giàu cảm thông đến thế?! Còn nhớ năm 2017, nhà thơ Nguyên Hùng (gọi ông Năng là chú ruột) viết chân dung chú mình bằng thơ, tôi thích hai câu: "Rượu chịu bỏ nhưng không đành thiếu bạn", bởi dễ hiểu, ông là "Người kẻ biển tình như muối mặn".

Thơ Nguyễn Duy Năng tính đến nay xuất bản được 5 tập (có cả in chung), và 2 tập tản văn. Tản văn ông viết đọc cũng thú, gần với báo chí, viết gọn và thường có vấn đề đáng quan tâm. Thơ là chỗ sở trường, khá nhiều bài viết về quê biển, về mẹ, về bạn bè gắn bó nhiều năm... sau khi in còn được bạn đọc nhắc đến. Cuốn "Thơ Nghệ An tuyển chọn, 2018 - 2023", Hội Liên hiệp VHNT Nghệ An biên soạn, NXB. Nghệ An phát hành - 2024, giới thiệu của ông chùm ba bài: "Những cái bá vai"; "Dắt mẹ vào thơ"; "Quê Bãi Ngang", đều là những áng thơ gan ruột, để đời.

Với Bãi Ngang quê hương, Nguyễn Duy Năng như muốn khắc vào tâm khảm người đọc những câu thơ về quê không phải ai cũng viết nổi:

"Biển Bãi Ngang

Con cá cơm chỉ nhỉnh hơn đầu đũa

Ghẹ nguyên càng khoanh không tròn dĩa

Con mực sim be bé quả sim

Người Bãi Ngang

Chân đi vòng kiềng

Bấm vào đất ngón sâu hơn gót

Còn bàn tay

Từng xây đẹp những lâu đài trên cát

Mà phên nhà tre nứa đốt lóng đôi...".

(Bài "Quê Bãi Ngang")

Nhà thơ Bá Canh (Thanh Chương) dịp tưởng niệm người đồng nghiệp cùng Hội qua đời, thấm thía nỗi niềm xa xót, đã đưa lại trên trang facebook cá nhân bài thơ "Lời tặng muối" đề tài cũ nhưng giá trị thời sự luôn mới mẻ, của Nguyễn Duy Năng:

"Nhiều tiền người ta tích vàng

Mấy ai dại khờ tích muối

Nhịn vàng mười năm không đói

Thiếu muối một ngày lao đao.

Một hạt cũng coi bằng thiếu

Lưng môi lại đã là nhiều

Giá đem thử vào tình yêu

Sáng vàng không bằng mặn muối!".

(Bài "Lời tặng muối")

Bài thơ "Mẹ vào thơ" (nguyên bản của tác giả là "Dắt mẹ vào thơ"), xin được dẫn gần đầy đủ:

"Mẹ về làm dâu cửa sông,

Không nơi khô ráo mà mong trú vào.

Con sóng thấp con sóng cao,

Ướt đầm đời mẹ xanh xao bãi bờ.

Ra sông sàng cái sàng sưa,

Đói nghèo mẩy hạt nên chưa lọt sàng.

Cửa sông không bóng đò ngang,

Neo vời đời mẹ đa đoan giữa dòng.

Một mình mẹ một dòng sông,

Tự làm mặn muối tan không bến bờ!".

(Bài "Mẹ vào thơ")

Tôi đánh giá "Mẹ vào thơ" là một bài thật hay trong chùm thơ vào loại hay của Nguyễn Duy Năng, có thể đàng hoàng vượt khỏi "lũy tre làng" đất Nghệ, để đến với bạn yêu thơ cả nước!

Nhà thơ Nguyễn Duy Năng cùng nhà thơ đồng niên Lăng Hồng Quang.

Sinh thời, một lần chuyện ở Hội Văn nghệ, tôi bảo thơ bác Năng không ít bài khá, câu hay. Nhưng, giá như được biên tập công phu, mạnh dạn hơn tí nữa, thì có thể còn hay hơn nữa? Nói xong, sợ tác giả phật ý, tôi liền lái câu chuyện sang đề tài khác. Nhớ lần ông rủ tôi xuống Cửa Lò đi thăm ruộng dưa đã đến ngày thu hoạch; nhớ chuyến đi uống rượu với mấy ngư dân yêu thơ ông bên bờ biển; nhớ trên đường từ Tiên Điền về Vinh bỗng gặp ông trên chiếc xe máy cũ đèo bà cùng mấy đứa cháu nội sang nhà thông gia bên quê cụ Nguyễn Du; nhớ một đêm tại nhà riêng ông buồn rớt chuyện con chuyện dâu, không dễ mà vượt qua... Bây giờ tất cả thành ký ức sẽ đeo bám đời ta.

Tin nhà thơ đau yếu gần đây được đưa facebook một số bạn thơ chơi thân với ông, ai cũng thương và lo lắng. Chiều 30/4/2025, nhè vào đúng ngày cả nước ta vui đến nổ trời tổ chức lễ diễu binh, diễu hành tại TP. Hồ Chí Minh, ông lặng lẽ trút hơi thở cuối cùng bên người thân, con cháu. Tôi biết tin, đã ngồi ngây một lúc để tưởng nhớ những kỷ niệm khó quên về một người thơ dễ gần, dễ mến, nhưng cũng khá nghiêm cẩm của chúng ta. Bạn Kha Thường khi viết về ông, có một ý xác thực đến cảm động thuộc về nhân cách người cầm bút, ấy là nhà thơ đã không biết "diễn" bao giờ, cả trong đời thường lẫn khi đài làm chương trình truyền hình.... Tiễn ông về miền mây trắng, thôi thì cứ an nhiên, đừng lo nghĩ chi nhiều những chuyện "trên trời dưới biển" nữa. Cũng xin chia sẻ nỗi buồn khôn dễ nguôi ngoai này với bà Huệ và con cháu của ông bà!

Phố Vinh, chiều 1 - 3/5/2025