NGUYÊN HÙNG

Trên vùng đồng bằng sông Hồng màu mỡ – nơi sông Ninh, sông Đào hiền hòa uốn quanh những cánh đồng lúa, Nam Định từ lâu đã được biết đến như chiếc nôi của văn hóa, của đạo học và của thi ca. Nơi đây không chỉ là quê hương của những danh nhân như Trần Hưng Đạo, Trần Thủ Độ, Trần Nhân Tông… mà còn là vùng đất đã sản sinh ra nhiều thi sĩ tài hoa, những người lấy chữ nghĩa làm sứ giả của tình yêu quê hương và nhân thế.
 

Tập “CLB Thơ ca Nam Định – Tuyển tập số 3” là một diện mạo tinh khôi của dòng chảy ấy – nơi hội tụ những giọng thơ của các nhà thơ thành danh bên cạnh những tác giả trưởng thành từ phong trào văn nghệ quần chúng, chân chất mà nồng nàn, giản dị mà chan chứa cảm xúc. Ở đó, mỗi người viết như một nhành hoa nhỏ trong vườn thơ chung, góp hương sắc riêng để tạo nên bức tranh tổng thể của thi ca quê hương hôm nay.

Điều dễ nhận ra đầu tiên ở tuyển tập này là tình yêu quê hương đất nước – sợi chỉ đỏ xuyên suốt gần 80 bài thơ của 13 tác giả. Tình yêu ấy không ồn ào, không phô trương, mà thấm đẫm trong từng hình ảnh quen thuộc: dòng sông, cánh đồng, mái nhà, giếng nước, cây đa, bến đò. Từng câu chữ như thấm hương lúa mới, vị phù sa, hơi thở của những mùa vụ lam lũ mà nghĩa tình. Ở đó, ta bắt gặp những hồn thơ đã đi qua chiến tranh, trải qua cơ cực, từng chứng kiến bao biến thiên thời cuộc nhưng vẫn giữ được nét trong lành của tấm lòng quê.

Nếu Đặng Nguyệt Anh viết về dòng sông Ninh với tất cả niềm hoài nhớ và tri ân, thì Mai Thị Thu Cúc lại gợi một xúc cảm khác – tình mẹ dịu dàng, mộc mạc mà sâu sắc qua bài Ngày mẹ sinh con. Trần Công Đoàn đem đến sự tươi trẻ, trong trẻo với Hoa vàng – Cỏ xanh, còn Đan Hà – người phụ nữ làm thơ với giọng nói dịu dàng và ánh nhìn sâu thẳm – lại đưa ta trở về Ký ức tuổi thơ như trong một khúc đồng dao mờ sương. Mỗi bài thơ, mỗi giọng điệu đều mang một nhịp riêng, góp phần tạo nên sự phong phú và đa thanh cho tập sách.

Tuyển tập cũng dành chỗ trang trọng cho những vần thơ về chiến tranh và người lính – mảng đề tài chưa bao giờ cũ. Ở đó, Phương Thảo viết Người giữ biển Đông bằng giọng sử thi trang nghiêm mà vẫn ấm áp tình người; Trần Thế Tuyển – cây bút từng khoác áo lính – viết Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia với âm hưởng hùng tráng, đưa cảm xúc người đọc đến với tầng cao của lòng yêu nước và tự hào dân tộc. Thơ của họ không chỉ là kỷ niệm, mà còn là sự nhắc nhớ: đất nước hôm nay có được bình yên là nhờ những thế hệ đã “hóa thân vào đất nước”.

Một nét đáng quý khác của tập thơ này là tinh thần nhân văn, thủy chung và vị tha. Những vần thơ viết về người cha, người chị, về làng quê, về tuổi thơ đều hướng đến giá trị thiện lành – thứ ánh sáng mà thơ ca chân chính luôn hướng về. Có thể thấy rõ điều đó trong Thương chị của Đặng Mạnh Hà, trong Cha ơi! Con muộn lời thương của Nga Vũ, hay trong Chuông chùa của Trần Ngọc Phượng – nơi thơ lắng lại như tiếng chuông ngân giữa cuộc đời nhiều biến động.

Dĩ nhiên, không thể đòi hỏi sự hoàn thiện tuyệt đối ở một tuyển tập ít nhiều vẫn còn mang tính phong trào. Một số tác giả vẫn viết theo cảm xúc tức thời, tứ thơ còn trùng lặp, ngôn ngữ chưa thật chắt lọc; đôi khi rơi vào kể lể hoặc dùng dấu ba chấm quá nhiều khiến nhịp thơ vụn. Nhưng vượt lên tất cả, điều còn lại chính là sự chân thành – thứ vốn quý nhất của người làm thơ. Thơ của họ chưa được trau chuốt, nhưng là thơ “thật” – và chính cái thật ấy khiến người đọc cảm động.

Nhìn rộng hơn, CLB Thơ ca Nam Định không chỉ là nơi sinh hoạt thơ ca, mà còn là một không gian tinh thần – nơi những tâm hồn đồng điệu tìm đến nhau, chia sẻ nỗi niềm và cùng thắp sáng niềm tin vào cái đẹp. Trong một thời đại mà văn hóa nghe nhìn chiếm ưu thế, việc giữ cho ngọn lửa thơ không tắt đã là một nỗ lực đáng quý. Tập thơ này, vì thế, không chỉ là kết quả của quá trình sáng tác, mà còn là minh chứng cho tinh thần cộng đồng – tinh thần “đồng lòng giữ lửa”.

Thơ của CLB Thơ ca Nam Định tại Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay không ồn ào, không phô trương, nhưng có sức lặng thầm của hạt phù sa bồi đắp. Giữa nhịp sống hiện đại, những người làm thơ vẫn âm thầm gieo chữ như gieo mầm trên mảnh đất quê mình – để khi mùa đến, hoa nở và hương thơm lan tỏa. Đọc Tuyển tập số 3, ta không chỉ thấy một vùng đất cụ thể, mà thấy bóng dáng của cả một thế hệ thi nhân bình dị, nhân hậu, yêu quê và yêu người đến tận cùng.

"Mỗi câu thơ một nhịp tim
Đập cùng hơi thở quê mình tháng năm"…

Có thể nói, “CLB Thơ ca Nam Định – Tuyển tập số 3” là một bản hòa ca ấm áp, nơi những tiếng nói chân thật gặp nhau trong niềm tin vào cái đẹp và cái thiện. Giữa bao đổi thay của đời sống, tập thơ này giống như một khoảng lặng dịu dàng, nhắc ta nhớ rằng: dù ở thời nào, thơ vẫn còn đó – như một mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn người Việt.

HỒN QUÊ, TÌNH ĐẤT NƯỚC

 
Đi qua những trang thơ là đi qua những mảnh đời, những số phận được kết tinh bằng cảm xúc. Ở đó, "hồn quê" hiện lên thật sinh động, từ con sông Ninh thầm mặc, cánh đồng buốt giá nơi mẹ sinh con, đến bờ ao tuổi thơ với con cua cái tép. Nhưng lấp lánh trong không gian ấy là những tình cảm đong đầy: tình cha, nghĩa mẹ, sự hy sinh của người chị, nỗi nhớ trong trẻo thuở học trò. Và từ cái nôi của quê hương, tình yêu ấy được nhân lên, trở thành "tình đất nước" thiêng liêng, được viết nên bằng máu xương của những người lính nơi đảo xa, trường sơn hùng vĩ. Chùm thơ là sự hòa quyện giữa chất trữ tình sâu lắng và cảm hứng sử thi, khẳng định sức sống bền bỉ của tình người và nghĩa nước trong dòng chảy văn chương.

“Cánh buồm thao thức” trân trọng giới thiệu chùm thơ rút từ tập “CLB Thơ ca Nam Định – Tuyển tập số 3”, mời độc giả cùng đọc và cảm nhận.

Đặng Nguyệt Anh

SÔNG NINH ƠI!

Ngày đi
Sông hãy còn trinh
Nay về
Hát khúc huê tình tặng sông!
Tôi đi nam bắc tây đông
Vẫn da diết nhớ
Dòng sông quê nghèo...

Đò xưa
Giờ đã nhớ neo
Bến xưa
Giờ đã bao nhiêu đổi dời...
Hỡi con sông của đời tôi
Chở bao kỉ niệm
Một thời ấu thơ

Hoa gạo đỏ - tuổi học trò
Bạn tôi cầm súng
Bến bờ chiến chinh
Xác hồn giờ đã phiêu linh
Có còn mang nặng ân tình sông quê.

Xa xôi mấy cũng tìm về
Dễ thương con sóng... vỗ về sông ơi!

Mai Thị Thu Cúc

NGÀY MẸ SINH CON

Mẹ lùa vịt ra đồng

Sáng đầu đông buốt giá

Con đạp trong trở dạ 

Mẹ quặn thắt lo âu

Mênh mông cánh đồng sau

Nước mưa tràn trắng xóa

Lềnh bềnh những đùm rạ

Mình mẹ bước thấp cao

Dồn dập những cơn đau

Mẹ nặng nề lê bước

Chỉ mong cho con được

Bình yên bước chào đời.

Kìa trạm xá kia rồi

Mẹ thở phào nhẹ nhõm

Bà đỡ già lọm khọm

Kịp dìu mẹ lên bàn.

Niềm vui mẹ ngập tràn

Con oe oe tiếng khóc 

Mẹ quên hết mệt nhọc

Ôm chặt con vào lòng.

Chiếu giường lạnh trống không

Không mảnh chăn tã lót

Mẹ vẫn thấy ấm áp 

Manh áo ngoài quấn con.

Niềm vui được vuông tròn

Con trong vòng tay mẹ...

Nước mắt lăn thật khẽ

Con nhớ ngày mẹ sinh.

Trần Công Đoàn

HOA VÀNG – CỎ XANH

Cỏ vàng hay cỏ đang xanh

Hoa rơi xuống cỏ, lá cành ngẩn ngơ.

Cỏ xanh, hay cỏ đang chờ

Hoa vàng mấy cánh hững hờ nhẹ rơi.

Nhẹ nhàng, một cặp ghé chơi

Chọn nơi thảm cỏ ngả ngồi thật lâu.

Hình như họ dựa lưng nhau

Hình như họ ngại cỏ đau, khẽ khàng.

Cỏ ơi, chớ có vội vàng

Hôm nay cỏ cứ mịn màng thật xanh…

Đan Hà

KÝ ỨC TUỔI THƠ

Theo con về lại tuổi thơ

Có cánh đồng thắm có bờ tường rêu

Có buổi chiều tím thả diều

Gấp con thuyền giấy gấp điều ước mơ

Có bóng nắng buổi ban trưa

Đầu trần chân đất lội bừa xuống ao

Nhớ cả những cơn mưa rào

Con cua cái tép chui vào bèo tây

Nhớ cô bé má hây hây

Cột đôi bím tóc nhảy dây trước thềm

Nhớ cánh cò trắng chao nghiêng

Bờ đê, quang ghánh, lưỡi liềm cong cong

Nhớ lúc lén tuốt đòng đòng

Quả sung thì chát quả bòng thì chua

Nhớ nhiều những lúc giã cua

Để canh bà nấu mát trưa nắng hè

Bao điều níu giữ chân quê

Một trời kỷ niệm ùa về sáng nay

Đặng Mạnh Hà

THƯƠNG CHỊ

Đông về gió bấc nước tràn

Thay cha chị lội đầu trần đội mưa

Riềm bâu một lớp manh thưa

Thân gầy ráng sức ruộng bừa ngập sâu

Mưa bay gió tạt má đau

Lưng mồ hôi đẫm tay nhàu héo hon

Chân thâm tím trộn bùn non

Đầu nghiêng sấp mặt vai tròng hai dây

Chiều vơi bụng réo run chân

Còng lưng nặng kéo bao lần gắng xong

Ngô bung mấy hạt trong xoong

Phần em cơm trắng ngọt ngon canh bầu

Thanh xuân của chị còn đâu

Dành cho các em tương lai rạng ngời

Qua mau má thắm một thời

Duyên tình đành lỡ một đời vì em!

Vũ Thị Nga (Nga Vũ)

CHA ƠI! CON MUỘN LỜI THƯƠNG

Cha ơi!
Tháng tám vào thu bầu trời thanh khiết,
Con chuồn chuồn kim vui gì mà bay miết,
Bỏ con với nỗi buồn
rơi lại...
phía thời gian.
(Nguyễn Đăng Thành)

Có rất nhiều điều con muốn nói cùng Cha,
Đất vỡ nén đau nảy mầm xanh lá.
Cha đặt chân mình trên nốt chân trâu lạ,
Cúi xuống mùa nóng dẫy buổi cày trưa.

Có nhiều điều mà con chẳng biết thốt thưa,
Cay mắt ướt mi bỏng mùa hạ nhớ.
Đôi vai gầy cõng những nhọc nhằn dang dở,
Mạ lên rồi mà cây lúa cứ mong manh.

Có những điều con chưa kịp nhận ra,
Sợi tóc đã giận hờn trắng hơn cơn bão.
Con giấu vào lòng chỉ một lần thôi đắng lời thơm thảo,
Cha đâu còn mà con lại vẫn ngu ngơ.

Có những điều con giữ đến bây giờ,
Chỉ muốn thả tung trên đỉnh phù vân những điều ngớ ngẩn.
Chỉ muốn hét lên sao cuộc đời đắng cay nghiệt ngã,
Mất cha rồi con mới thấy thật cô đơn.

Có những điều, cha ạ, muộn rồi – phải không?
 

Trần Ngọc Phượng

CHUÔNG CHÙA

Chuông chùa buông tiếng bâng quơ

Mà mênh mang gió, mà bơ vơ lòng

Tan vào trong cõi hư không

Sóng đời chìm nổi, khép vòng trầm luân

Nhớ xưa, mẹ đội mưa xuân

Đi chùa cúng lễ, tay mân hạt tràng

Con đi trống phách rộn ràng

Lặng thầm lòng Mẹ, hai hàng lệ rơi

Bao năm vật đổi sao dời

Mẹ không còn nữa, để ngồi cầu kinh

Tìm trong trời đất lặng thinh

Tiếng chuông vương vấn bóng hình mẹ xưa

Trăm năm vẫn tiếng chuông chùa

Xua đi bom đạn nắng mưa nhọc nhằn

Vút lên đến tận trời xanh

Tiếng chuông khát vọng an lành quê hương

Trần Thế Tuyển

HỒN BAY LÊN HOÁ LINH KHÍ QUỐC GIA 

Cho tôi hỏi Trường Sơn

Đường 20 Quyết Thắng 

Nơi đâu phủ đầy sương trắng 

Nơi đâu sốt rét vàng da…? 

Ta đi tìm ta

Tuổi đôi mươi ngày ấy 

Chưa hề chạm môi bạn gái

Vẫn nồng nàn men say.

Ngày chúng tôi qua đường hai mươi

Chưa có hang “Tám Cô” huyền thoại 

Chỉ có ngầm Tà Lê - Cua chữ A - đèo Phu La Nhích bom dội, 

ngày đêm.

Hơn nửa thế kỷ sau, trở lại Trường Sơn 

Không chỉ tìm dấu chân một thuở

Chúng tôi xây đền ghi dấu ấn một thời hoa lửa

Nơi bạn tôi trẻ mãi tuổi 20. 

Đêm Cà Ròn mưa rơi

Nước mắt của trời hay của người đang sống 

Âm vang từ đền thờ tiếng chuông, tiếng trống 

Và đồng đội tôi trò chuyện thâu đêm.

Trở lại dấu chân mình thầm gọi tên

Những Thiềng, những Vô, những Vân, những Thạc …

“Thân ngã xuống thành đất đai tổ quốc 

Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia”! 

Đường 20 - Quảng Bình, 26/07/2025